Şefika Hanım Gaspıralı’nın Hayatı

Şefika Hanım Gaspıralı’nın Hayatı

18 Ekim 2020 0 Yazar: Ayda Tonar

Rusya’daki Türk kadın hareketinin öncüsü Şefika Gaspıralı 1886 yılında Kırım’ın Bahçesaray şehrinde dünyaya gelmiştir. Annesi Zühre (Zehra) Gaspıralı, babası ise yazar İsmail Gaspıralı’dır.

Şefika Hanım

17 yaşından itibaren Şefika Hanım, Tercüman gazetesinin yayınlarının yönetmiş ve yazışmaları da Rusça’dan çeviriler yaparak posta ve dağıtım işleri konularında, babasının en önemli yardımcısı olmuştur. Şefika Hanım ilk yazısını 1903’te Tercüman’da yazmıştır. 

Babasını sıkça ziyaret eden  Nesib Yusufbeyli ile tanışmış, siyasal konularda başlayan mektuplaşmaları zamanla duygusal yakınlaşmaya dönüşmüş ve 1906 yılında evlenmişlerdir. Şefika Hanım babası Gaspıralı İsmail Bey’in Rusya’da kadınların düşük toplumsal statülerini iyileştirme, kadın eğitimi ve çalışması gibi konularda yazılar yazılan Tercüman’ı yetersiz görerek 1906 yılında Alem-i Nisvan (Kadınlar Alemi) dergisini çıkarmıştır. Bu derginin baş editörü olmuştur.

Alem-i Nisvan

Rusya’ da Türk kadınları toplumsal, siyasal, kültürel, sosyal ve ekonomik hayattan dışlanmış, eğitimden uzaklaştırılmıştı. Fakat Şefika Hanım pek kimsenin önemsemediği Türk kadınının uyanışı için tüm ömrü boyunca okulları, birimleri, örgütleri ve siyasal katılım çabalarıyla mücadele vermiştir.  

1917 yılında ise Şefika Gaspıralı kısa ömürlü olan Kırım Halk Cumhuriyeti’nin ilk kadın milletvekillerinden olmuştur. 

Gaspıralı, Türk kadının her bakımdan erkek egemen bir yönetim ve toplum anlayışından hukuki, toplumsal ve kültürel açıdan eşit olmasını amaçlamıştır. Bunun için kadın komiteleri oluşturmuş, bu komitelerde aydın kadınlar ve öğretmenler çalışmış, başlarında da Şefika Gaspıralı bulunmuştur. 

1919 yılında işgaller nedeniyle Azerbaycan’a oradan da İstanbul’a yerleşen Şefika GaspıralıDarüleytam(Çocuk Esirgeme Kurumu) yurdunda müdirelik yapmıştır.

Darüleytam

Bu görevinin beraberinde 1930 yılında İstanbul’da Kırım Tatar Kadınlar Birliği’ni kurmuş, başkanlığını da kendisi yapmıştır.

Türk Kızılayı

Bu hizmetlerinin yanı sıra Kızılay’da da uzun süre görev alan Şefika Gaspıralı, 31 Ağustos 1975 yılında İstanbul’da vefat etmiş ve Zincirlikuyu Asri Mezarlığı’na defnedilmiştir. 

Please follow and like us:
The following two tabs change content below.

Ayda Tonar

Latest posts by Ayda Tonar (see all)