Maraş Nasıl Kahraman Oldu?

Maraş Nasıl Kahraman Oldu?

12 Şubat 2020 0 Yazar: Mirliva

 

30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması’nın yedinci maddesi doğrultusunda Maraş’ta Anadolu’nun birçok yeri gibi işgale uğramıştı.  Bu madde, “müttefikler emniyetlerini tehdit edecek vaziyet zuhurunda herhangi bir sevkülçeyş[1] noktasını işgale haiz olacaktır” şeklinde idi. Maraş’ın ilk işgali 22 Şubat 1919’da Albay Max Andriyo komutasındaki İngiliz işgal kuvvetleri tarafından başlatılmıştır. Bu işgalin gerekçesi olarak İngiliz süvarilerini daha iyi şartlar altında barındırmak olarak gösterip işgal alanlarını Maraş’a kadar genişletme kararı aldılar. Paris’te süren Klomense ve Loid Core arasındaki müzakere neticesinde yeni bir İtilafname[2] imzalandı bunun sonucunda sekiz ay süren İngiliz işgali yerini 29 Ekim 1919’da Fransız işgal kuvvetlerine bıraktı. Fransızlara karşı Maraş’ta direniş 21 Ocak 1920’de başlamıştır ve 12 Şubat 1920’ye kadar yani kurtuluş gününe kadar sürmüştür.

Direnişin ilk kıvılcımı, Sütçü İmam olayıdır. Bu olay 31 Ekim 1919’da Fransız-Ermeni askerlerinin Uzunoluk hamamı civarında peçeli Türk kadınlarına el uzatmasıyla başlamıştır. Çakmakçı Sait ve Gaffar Kabuloğlu Osman’ın Türk Kadınlarını Fransız-Ermeni askerlerinin elinden almaya çalışırken Fransız-Ermeni askerler tarafından vurulması sonrası küçük dükkanında süt satan Sütçü İmam olayı görmüş ve Çakmakçı Sait ve Gaffar Kabuloğlu Osman’ı vuran Fransız-Ermeni askere ateş açmıştır. Fransız-Ermeni asker yere düşmüş diğerleri ise kaçmıştır. Yaralanan asker ölmüş, Çakmakçı Sait ise şehit olmuştur. Bu olayın Maraş direnişi üzerinde etkisi çok büyüktür. Tarihe Sütçü İmam olayı olarak geçmiştir. Urfa ve Antep gibi işgal altındaki diğer şehirlerdeki mücadeleye de bir tetikleyici olmuştur.

Kıvılcımı ateşe çeviren olay ise, bayrak olayıdır. 27 Kasım 1919 gecesi Ermeni önde gelenlerinden Agop Hırlakyan’ın evinde Fransız komutan Yüzbaşı Guravnör Andre için bir dans düzenlenir. Fransız komutan Agop Hırlakyan’ın torunu Virjina Helena’yı dansa davet etmiş ve Virjina bu dans teklifini şunları söyleyerek reddetmiştir; sizinle dans etmekten mazurum. Çünkü kendimi esaret altında hissediyorum. Kalede Türk bayrağı dalgalandığı sürece sizinle dans edemem. Virjina’nın bu sözleri üzerine Maraş kalesindeki Türk bayrağı indirildi ve Fransız bayrağı kaleye asıldı. Bu olay halk tarafından tepkiyle karşılandı. 28 Kasım 1919 tarihinde Ulu Camii imamı Rıdvan hocanın, kalesinde bayrağı dalgalanmayan ülkede Cuma namazı kılınmaz!, sözü halkı Fransızlara karşı harekete geçirdi ve direniş tam anlamıyla başladı. Maraş kalesine yeniden Türk bayrağı asıldı ve kaledeki Fransız askerler öldürüldü. Bunun üzerine Maraş’ta 72 gün sürecek çatışmalar başladı. Direniş kuvvetleri başarılı saldırıları ile Fransız işgal kuvvetlerini şehri yavaş yavaş terk etmeye zorladı. Daha sonra 11 Şubat 1920 tarihinde Fransızlar şehri tamamen boşalttı.

Maraş’ın işgale karşı direnişi ve Maraş halkının direnişteki rolünden dolayı TBMM tarafından 25 Nisan 1925’de şehre İstiklal Madalyası verildi. Şehrin Maraş olan adı ise 7 Şubat 1973’de Kahramanmaraş[3] olarak değişti. Maraş’taki direniş ruhunun; tüm Anadolu’ya örnek olması, Maraş direnişi sonrası Anadolu’da Milli Mücadele’nin hız kazanması ve Anadolu’nun yavaş yavaş işgallerden arındırılması bakımından önemlidir. Milli Mücadele ruhu Kahramanmaraş’ta Sütçü İmam olayından beri kalıcı bir ruh oluşturmuştur.

Güney cephesindeki Milli Mücadele’nin başlangıcını teşkil eden Maraş’taki gelişmeler, sonuca ulaşmasından itibaren, cephenin farklı yerlerinde de etki uyandırmıştır. Hali hazırda mücadelenin sürdüğü Antep ve Urfa gibi şehirlere Maraş’tan Kuva-yi Milliye birliklerinin yardıma gittiği, oralardaki mücadelelere destek olduğu net olarak bilinmektedir.

Milli Mücadele, Maraş ve Türk Milleti üzerinde milli ruhun küllerinden doğup, Türk Milleti ve kurtuluş için umut belirtilerinin yeniden filizlenmesi açısından oldukça önemlidir.

[1] Strateji

[2] Musul ve havalisinin İngilizlere, Suriye ve havalisinin Fransızlara bırakıldığı antlaşma.

[3] Urfa’ya Şanlı ünvanı, 12 Haziran 1984’de Antep’e ise Gazi ünvanı, 8 Şubat 1921’de verilmiştir. Antep’e bu tarihte verilmesinin nedeni bilinmemektedir.

Please follow and like us:
The following two tabs change content below.

Mirliva

Latest posts by Mirliva (see all)